İnsan, kendisine verilen nimetlerden dolayı sorguya çekilecektir. Çünkü vücut bulmuş her hâl ve her nimet mes’uliyet doğurur; ancak gerçekleşmemiş ihtimallerden sorumluluk yoktur. Bu nedenle geçmişte şükrü eda edilmemiş nimetlerin şükrünü kaza etmek gerekir.
Kâinatta yapılan duaların kabul edilmesi, onları işiten ve icabet eden bir Mücîb’in varlığını gösterir. Tohumların istidat lisanıyla, hayvanların ihtiyac-ı fıtrî ile ve muztarların ıztırarî lisanla yaptığı dualar gözle görülür şekilde kabul edilmektedir. Bu umumi icabet, Rahîm ve Kerîm bir Hâlık’a delildir.
Allah’ın rahmet eserlerine nazar etmek, kâinatta zerrelerden güneşlere kadar işleyen hikmet ve adaleti görmektir. Bu hikmet ve adalet dünyada tam tecelli etmediği için, Risale-i Nur’a göre bir Mahkeme-i Kübrâ ve ebedî bir ahiret hayatı zaruridir. Çünkü mükâfat ve ceza burada tamamlanmamaktadır.
Allah’a tevekkül eden kimse için Allah kâfidir; çünkü O, Kâmil-i Mutlak, Mâlik, Ganiyy-i Muğnî ve melce’dir. Her şeyin anahtarı O’nun elindedir ve kul O’na hâlis bir abd olursa kâinat onun lehine çalışır. Bu nedenle tevekkül, insanı hem dünya endişesinden hem de varlık korkusundan kurtarır.
Allah’ın Adil ve Hakîm isimleri, dünyada tam tecelli etmeyen adalet ve hikmetin ahirette tamamlanmasını gerektirir. Çünkü bu dünyada zalimlerin çoğu cezasız, mazlumların çoğu mükâfatsız kalmaktadır. Bu durum, Risale-i Nur’a göre bir Mahkeme-i Kübrâ’nın ve ebedî bir ahiret hayatının varlığını zaruri kılar.
İnsanın hakikî vazifesi, namaz kılmak ve büyük günahlardan sakınmaktır. Beşinci Söz’de anlatıldığı gibi bu görev, insanın yaratılışına uygun ve fıtrî bir neticedir. Namaz, kulun Rabbine yönelmesi; büyük günahlardan kaçınmak ise fıtratını korumasıdır.
Kâinatta görülen hikmet ve sanat, Âlemlerin Rabbi olan Allah’ı tarif eder. Otuz Üçüncü Söz’de ifade edildiği gibi, en küçük ayrıntılardan en büyük unsurlara kadar her şey bilinçli bir düzenle vaziyet alır. Işık dahi İlâhî sanatın sergilendiği bir vasıta olarak istihdam edilir.
Haramlar karşısında duyarlılık, imanın canlılığının bir göstergesidir. Risale-i Nur’da ifade edildiği üzere günahı küçük görmek değil, emri veren Zâtı düşünmek esastır. Küçük görülen bir haram, kalpte büyük bir yaraya dönüşebilir.
Tevhid, Allah’ın birliğini sadece bilmek değil, bütün varlıkta O’nun tasarrufunu görerek kalben tasdik etmektir. Yedinci Şuâ’da ifade edildiği gibi tevhidin pek çok mertebeleri vardır. Hakikî tevhid, yalnız tasavvurdan ibaret bir bilgi değil; şuur ve yaşantı hâline gelmiş imandır.
